Voetklachten bij diabetes: wat u moet weten

Veel mensen met diabetes merken vroeg of laat iets aan hun voeten. Toch wachten zij vaak lang voordat zij er iets mee doen. In dit artikel leest u waarom goede voetverzorging bij diabetes zo belangrijk is en wanneer u beter niet kunt afwachten.

Waarom zijn voeten extra kwetsbaar bij diabetes?

Bij diabetes kan de bloedsuiker over langere tijd te hoog zijn. Dat heeft gevolgen voor de zenuwen en de bloedvaten, ook in de voeten. Wanneer de zenuwen beschadigd raken, spreekt men van perifere neuropathie. U voelt dan minder goed of helemaal niet wanneer er iets mis is met uw voet.

Een wondje, een blaar of een ingroeiende nagel kan zo ongemerkt groter worden. Tegelijkertijd is de doorbloeding bij diabetes vaak verminderd. Dat betekent dat kleine wondjes trager genezen dan bij mensen zonder diabetes. De combinatie van verminderd gevoel en slechte doorbloeding maakt de voeten kwetsbaar voor complicaties.

Welke klachten komen het meest voor?

Er zijn een aantal klachten die mensen met diabetes vaker melden dan anderen. Niet iedereen heeft ze allemaal, maar het is goed om ze te kennen.

• Tintelingen of een doof gevoel in de voeten of tenen
• Een brandend of prikkelend gevoel, vooral ‘s nachts
• Drukplekken of eelt op plaatsen waar de schoen wrijft
• Wondjes die niet of langzaam genezen
• Nagels die dik worden of verkleuren
• Koude voeten door verminderde doorbloeding
• Pijn in de kuit bij het lopen, die verdwijnt bij rust

Hebt u één of meer van deze klachten? Bespreek dat dan met uw huisarts of praktijkondersteuner. Wacht niet af totdat het erger wordt.

Hoe vaak moet u uw voeten controleren?

Bij mensen met diabetes hoort voetonderzoek standaard bij de jaarlijkse diabetescontrole. Tijdens dat consult beoordeelt de praktijkondersteuner de gevoeligheid van de voet, de doorbloeding en de toestand van de huid en nagels. Op basis daarvan krijgt u een risicoclassificatie.

Die classificatie bepaalt hoe vaak u terug moet komen en of u wordt doorverwezen naar een podotherapeut of diabetesverpleegkundige. Mensen met een laag risico hoeven minder frequent gecontroleerd te worden dan mensen bij wie al zenuw- of vaatschade is vastgesteld.

Buiten de jaarlijkse controle is het verstandig om uw voeten elke dag zelf te bekijken. Gebruik een spiegel als u de onderkant moeilijk kunt zien, of vraag iemand anders om te helpen.

Wat kunt u zelf doen?

Goede dagelijkse voetverzorging is voor mensen met diabetes geen luxe maar noodzaak. Een paar eenvoudige gewoonten kunnen veel ellende voorkomen.

Was uw voeten dagelijks met lauw water. Test de temperatuur met uw elleboog, niet met uw voet, omdat u mogelijk verminderd gevoel hebt. Droog de voeten goed af, ook tussen de tenen. Smeer de huid in met een vette crème, maar niet tussen de tenen, want vocht daar kan schimmelgroei bevorderen.

Knip uw nagels recht af en vijl scherpe hoeken bij. Loopt u op blote voeten? Dan vergroot u de kans op wondjes. Draag bij voorkeur altijd sokken en goed sluitend schoeisel, ook binnenshuis.

Welk schoeisel is geschikt?

Schoeisel speelt een grotere rol dan veel mensen denken. Schoenen die te nauw zijn, een harde naad hebben of slecht sluiten, kunnen drukplekken veroorzaken die bij mensen zonder diabetes nauwelijks opvallen maar bij diabetes ernstige gevolgen kunnen hebben.

Kies schoenen met voldoende ruimte voor de tenen, een zachte binnenkant en een goede ondersteuning van de voetboog. Controleer uw schoenen voor u ze aantrekt: voel met uw hand of er niets in zit dat kan drukken. Bij Podotherapie Hermanns worden mensen met diabetische voetklachten regelmatig doorverwezen voor aangepaste zolen die de druk beter verdelen. Zulke zolen kunnen de huid ontlasten op plekken die anders snel beschadigen.

Hebt u twijfels over uw schoeisel of loopt u al langer met klachten? Vraag uw huisarts of praktijkondersteuner om advies over een verwijzing.

Wanneer moet u direct contact opnemen?

Er zijn situaties waarbij u niet moet wachten op een regulier spreekuur. Neem dezelfde dag contact op met uw huisarts of de triageassistent als u een van de volgende dingen ziet of ervaart:

Een open wond die niet geneest, ook al is die klein. Roodheid, zwelling of warmte rond een wond of nagel. Een wond met een vreemde geur of afscheiding. Een blaar die is opengebarsten. Pijn in de voet die anders is dan u gewend bent, of juist een voet die u helemaal niet meer voelt.

Diabetische voetproblemen kunnen snel verergeren. Wat er ‘s ochtends als een kleine roodheid uitziet, kan ‘s avonds al een ernstiger infectie zijn. Vroeg ingrijpen voorkomt dat een kleine klacht uitgroeit tot iets waarbij ziekenhuisopname nodig is.

Veelgestelde vragen over diabetische voetklachten

Moet ik bij elke voetklacht naar de huisarts?

Niet bij elke klacht hoeft u direct naar de huisarts. Een droge huid of lichte eeltvorming kunt u zelf behandelen met een goede crème en nagelverzorging. Maar bij een open wond, aanhoudende pijn, roodheid of een wond die na een paar dagen niet verbetert, is het verstandig om contact op te nemen. Twijfelt u? Bel de praktijk dan gewoon op. De triageassistent kan inschatten of u dezelfde dag moet komen of dat het ook telefonisch kan worden besproken.

Heeft elke diabetespatiënt voetproblemen?

Nee, niet iedereen met diabetes krijgt voetproblemen. Hoe goed de bloedsuikerregulatie over de jaren is geweest, speelt een grote rol. Mensen die hun suikers langdurig goed hebben weten te reguleren, lopen minder kans op zenuw- en vaatschade. Toch is het verstandig om ook bij een laag risico de voeten jaarlijks te laten controleren. Schade aan zenuwen en bloedvaten bouwt zich soms op zonder dat u het merkt.

Wat doet een podotherapeut anders dan de huisarts?

Een podotherapeut is gespecialiseerd in de behandeling van voet- en loopklachten. Waar de huisarts of praktijkondersteuner de voeten beoordeelt op medische risico’s, kijkt een podotherapeut ook naar de stand van de voet, de looppatronen en de verdeling van druk tijdens het lopen. Op basis daarvan kan een podotherapeut aangepaste inlegzolen maken of advies geven over schoeisel. Bij mensen met diabetes wordt een podotherapeut vaak ingeschakeld als onderdeel van de reguliere diabeteszorg, zeker wanneer er al sprake is van verhoogd risico op voetproblemen.