Veel mensen horen voor het eerst dat hun bloeddruk te hoog is tijdens een routinecontrole. Dat kan schrikken, want u had er niets van gemerkt. Toch is het goed dat het gevonden is, want hoge bloeddruk is een aandoening die u serieus mag nemen.
Wat is bloeddruk en wanneer is die te hoog?
Bloeddruk is de kracht waarmee uw hart bloed door de aderen pompt. Die druk wordt gemeten in twee getallen. Het eerste getal is de systolische druk: de druk op het moment dat uw hart samentrekt. Het tweede getal is de diastolische druk: de druk wanneer uw hart ontspant.
Een bloeddruk van 120 over 80 wordt als normaal beschouwd. Spreekt men van hoge bloeddruk, ook wel hypertensie genoemd, dan gaat het doorgaans om een waarde van 140 over 90 of hoger, gemeten op meerdere momenten. Eén hoge meting zegt nog niet alles. Uw huisarts of praktijkondersteuner kijkt naar een patroon over tijd.
De grenswaarden kunnen per persoon verschillen. Bij mensen met diabetes of een verminderde nierfunctie worden soms strengere normen gehanteerd. Uw eigen situatie bepaalt welk streefgetal voor u geldt.
Waarom merkt u er vaak niets van?
Hoge bloeddruk wordt ook wel de stille kwaal genoemd. Dat is niet overdreven. De meeste mensen hebben geen klachten, ook niet als hun bloeddruk al jaren te hoog is. Soms zijn er vage signalen zoals hoofdpijn, duizeligheid of een bonzend gevoel achter de ogen. Maar die klachten zijn niet specifiek genoeg om op te vertrouwen.
Dat maakt vroegtijdige meting zo belangrijk. Hoe langer een hoge bloeddruk onbehandeld blijft, hoe meer schade er kan ontstaan aan bloedvaten, het hart, de nieren en de hersenen. Die schade bouwt langzaam op en is vaak onomkeerbaar.
Juist omdat u er niets van merkt, is het verstandig om uw bloeddruk regelmatig te laten controleren. Zeker als u ouder wordt, als er hart- en vaatziekten in uw familie voorkomen, of als u rookt of overgewicht heeft.
Wat zijn de belangrijkste oorzaken?
Bij de meeste mensen is er geen duidelijke oorzaak aan te wijzen. Dat heet primaire of essentiële hypertensie. Erfelijkheid speelt daarbij een rol, maar ook leefstijl.
Bij een kleiner deel van de mensen is er wel een onderliggende oorzaak, zoals een nierziekte of een schildklieraandoening. Dat heet secundaire hypertensie. In dat geval is behandeling van de onderliggende aandoening de eerste stap.
Factoren die bijdragen aan een hogere bloeddruk zijn onder andere:
- Te veel zout in de voeding
- Weinig lichaamsbeweging
- Overgewicht, met name rond de buik
- Overmatig alcoholgebruik
- Roken
- Langdurige stress
- Slaaptekort of slaapapneu
- Bepaalde medicijnen, zoals de anticonceptiepil of ontstekingsremmers
Niet al deze factoren zijn even sterk, maar samen kunnen ze een flinke invloed hebben op uw bloeddruk.
Hoe wordt hoge bloeddruk vastgesteld?
Uw bloeddruk meten duurt maar een paar minuten. Toch zijn er een paar dingen waar u rekening mee moet houden voor een betrouwbare meting. Zit vijf minuten stil voordat de manchet om uw arm gaat. Drink geen koffie of rook niet in het halfuur ervoor. Praat niet tijdens de meting.
Soms geeft de meting in de praktijk een vertekend beeld. Sommige mensen hebben een hogere bloeddruk zodra ze bij de dokter zitten. Dat heet de wittejasseneffect. In dat geval kan een 24-uursmeting uitkomst bieden. U draagt dan een dag lang een apparaatje dat automatisch op gezette tijden meet.
Thuis meten is ook een optie. Veel mensen doen dat met een apparaat dat om de bovenarm gaat. Uw praktijkondersteuner kan u uitleggen hoe u dat het beste kunt doen en hoe u de uitkomsten bijhoudt. Een logboek met metingen is nuttige informatie voor het spreekuur.
Wat kunt u zelf doen?
Leefstijlaanpassingen zijn de eerste stap, ook als er al medicijnen worden voorgeschreven. Ze versterken het effect van medicatie en soms zijn ze voldoende om de bloeddruk te verlagen zonder medicijnen.
De belangrijkste aanpassingen zijn:
Minder zout gebruiken heeft direct effect op de bloeddruk. Vermijd sterk bewerkte producten, kant-en-klaarmaaltijden en zout snackvoedsel. Kook zelf vaker en gebruik kruiden in plaats van zout.
Meer bewegen helpt het hart efficiënter te werken. Dertig minuten matige beweging per dag, vijf dagen per week, is al voldoende. Denk aan stevig wandelen, fietsen of zwemmen.
Afvallen als u overgewicht heeft, kan de bloeddruk merkbaar verlagen. Zelfs een paar kilo minder maakt verschil.
Minder alcohol is voor veel mensen een effectieve maatregel. Meer dan één à twee glazen per dag verhoogt de bloeddruk aantoonbaar.
Stoppen met roken verlaagt de bloeddruk niet direct, maar vermindert het risico op hart- en vaatziekten sterk. Dat maakt het een van de belangrijkste stappen die u kunt zetten.
Sommige mensen zoeken ook houvast in rustige activiteiten buiten, zoals tuinieren of wandelen in de natuur. Dat draagt bij aan stressvermindering, wat op zijn beurt de bloeddruk gunstig beïnvloedt. Als u op zoek bent naar inspiratie voor een rustige buitenruimte, kunt u daar lees meer over vinden op gespecialiseerde sites.
Wanneer zijn medicijnen nodig?
Niet iedereen met een verhoogde bloeddruk krijgt direct medicijnen. Uw huisarts kijkt naar de hoogte van de bloeddruk, maar ook naar uw totale risicoprofiel. Heeft u naast hoge bloeddruk ook diabetes, een hoog cholesterol of rookt u? Dan is de kans op hart- en vaatziekten groter en wordt eerder voor medicatie gekozen.
Er zijn verschillende soorten bloeddrukverlagende medicijnen. Bekende groepen zijn ACE-remmers, bètablokkers, calciumantagonisten en diuretica. Welk middel het beste bij u past, hangt af van uw leeftijd, andere aandoeningen en eventuele bijwerkingen die u ervaart.
Medicijnen voor hoge bloeddruk werken alleen als u ze elke dag inneemt. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk vergeten mensen hun medicijnen toch regelmatig. Soms stoppen mensen ermee omdat ze geen klachten meer hebben. Dat is niet verstandig. De bloeddruk stijgt dan vaak snel weer.
Heeft u vragen over uw medicatie, dan kunt u die altijd stellen bij uw praktijkondersteuner of huisarts. Verander nooit zelf de dosering of stop niet zonder overleg.
Controles en langetermijnzorg
Hoge bloeddruk is een chronische aandoening. Dat betekent dat het iets is waar u en uw zorgverlener langdurig mee aan de slag gaan. Regelmatige controles horen daarbij.
Bij een stabiele bloeddruk en een goede leefstijl is een controle eens per drie tot zes maanden gebruikelijk. Bij een instabiele bloeddruk of een recente aanpassing in de medicatie kan dat vaker zijn.
Tijdens een controle bespreekt de praktijkondersteuner niet alleen de bloeddrukwaarden. Ook uw gewicht, uw beweegpatroon, uw voeding en eventuele klachten komen aan bod. Soms wordt ook bloed geprikt om de nierfunctie en het cholesterol te controleren.
Het doel van al die controles is niet om u te controleren, maar om samen te zorgen dat uw bloeddruk stabiel blijft en uw risico op complicaties zo laag mogelijk is. U bent daarin een gelijkwaardige partner.
Veelgestelde vragen over hoge bloeddruk
Kan ik hoge bloeddruk zelf meten thuis?
Ja, dat kan. Er zijn betrouwbare bloeddrukmeters voor thuisgebruik verkrijgbaar. Gebruik een apparaat dat om de bovenarm gaat, niet om de pols. Pols meters zijn minder nauwkeurig. Meet altijd op een vast moment, bij voorkeur ‘s ochtends voor u medicijnen neemt en voordat u iets eet of drinkt. Noteer de waarden en neem ze mee naar uw volgende afspraak. Uw praktijkondersteuner kan u helpen de metingen te beoordelen.
Moet ik altijd medicijnen nemen als mijn bloeddruk te hoog is?
Niet altijd. Bij een licht verhoogde bloeddruk en een laag risicoprofiel wordt eerst gekeken of leefstijlaanpassingen voldoende helpen. Dat vraagt wel om consequente inspanning gedurende enkele maanden. Daarna wordt de bloeddruk opnieuw gemeten. Als de waarden dan nog steeds te hoog zijn, wordt medicatie overwogen. Uw huisarts maakt die afweging samen met u, op basis van uw persoonlijke situatie.
Hoe weet ik of mijn bloeddruk goed onder controle is?
Een bloeddruk onder de 140 over 90 is voor de meeste mensen een goed streven. Voor mensen met diabetes of nierproblemen gelden soms lagere streefwaarden. Uw huisarts of praktijkondersteuner vertelt u wat uw persoonlijke streefgetal is. Regelmatige metingen, zowel thuis als in de praktijk, geven een goed beeld van hoe uw bloeddruk zich gedraagt over tijd. Eén meting zegt minder dan een reeks metingen over meerdere weken.
Leave a Reply