Luchtwegklachten in de winter: wat kunt u verwachten en wanneer belt u ons?

Elk jaar opnieuw stroomt de praktijk vol met vragen over hoesten, verkoudheid en koorts. Dat is begrijpelijk, want juist in de koudere maanden lijkt iedereen om u heen te snotteren of te kuchen. Maar wanneer is een klacht onschuldig en wanneer is het verstandig om contact op te nemen met de huisartsenpraktijk? In dit stuk bundelen wij de meest gestelde vragen van het spreekuur en geven wij u een helder overzicht.

Wat zijn veelvoorkomende luchtwegklachten en hoe lang duren ze?

De meeste luchtwegklachten in de winter worden veroorzaakt door virussen. Denk aan een gewone verkoudheid, keelpijn of een griepachtig beeld met koorts en spierpijn. Deze klachten zijn vervelend, maar bij gezonde volwassenen gaan ze doorgaans vanzelf over.

Hoe lang duurt een gewone verkoudheid?

Een verkoudheid duurt gemiddeld zeven tot tien dagen. De eerste dagen voelt u zich het ziekst. Daarna neemt de neusverstopping langzaam af, al kan een resthoest soms nog twee tot drie weken aanhouden. Dat is vervelend, maar niet per se zorgwekkend.

En griep?

Griep begint plotseling, met hoge koorts, ernstige vermoeidheid en spierpijn. De koorts duurt meestal drie tot vijf dagen. Daarna volgt een herstelperiode die bij sommige mensen één tot twee weken in beslag neemt. Rust en voldoende drinken zijn dan de belangrijkste adviezen.

Wanneer is hoesten normaal en wanneer niet?

• Hoesten bij een verkoudheid of griep is normaal en helpt het lichaam om slijm op te hoesten.
• Een droge, aanhoudende hoest die langer dan drie weken duurt zonder duidelijke oorzaak, verdient aandacht.
• Hoesten met bloed, kortademigheid in rust of koorts die terugkomt na een periode van verbetering zijn signalen om contact op te nemen.

Bij twijfel geldt altijd: bel de praktijk. De triageassistent helpt u beoordelen of een afspraak nodig is.

Wanneer neemt u contact op en hoe werkt triage?

Dit is de vraag die wij het vaakst horen: “Moet ik nu bellen of kan ik nog even aankijken?” Er is geen universeel antwoord, maar er zijn wel duidelijke signalen die richting geven.

Neem contact op met de praktijk als:

• U koorts heeft boven de 40 graden Celsius die niet daalt met paracetamol.
• U kortademig bent in rust of bij kleine inspanning, zoals lopen naar de badkamer.
• U een onderliggende aandoening heeft, zoals astma, COPD, hartfalen of diabetes, en uw klachten verergeren.
• U ouder bent dan 70 jaar en griepachtige klachten heeft.
• Uw klachten na een week duidelijk verergeren in plaats van verbeteren.
• U zich zorgen maakt en niet weet wat u moet doen.

Dat laatste punt is belangrijk. U hoeft niet te wachten tot u het zeker weet. Twijfel is een geldige reden om te bellen.

Hoe werkt de triageassistent?

Wanneer u belt, spreekt u eerst met de triageassistent. Dit is een getrainde medewerker die gerichte vragen stelt over uw klachten, uw leeftijd en uw medische voorgeschiedenis. Op basis van die informatie beoordeelt zij of u:

• Zelfzorgadvies kunt opvolgen.
• Een telefonisch consult met de huisarts krijgt.
• Op het spreekuur wordt uitgenodigd.
• Verwezen wordt naar de huisartsenpost of spoedeisende hulp.

De triageassistent geeft geen diagnose en schrijft geen medicijnen voor. Zij zorgt ervoor dat u snel op de juiste plek terechtkomt. Vertel haar altijd duidelijk wat uw klachten zijn en hoe lang u ze al heeft.

Wat als u griep vermoedt maar niet zeker weet?

Griep en een ernstige verkoudheid lijken op elkaar. Het onderscheid is niet altijd makkelijk te maken, ook niet voor een arts. Wat wél telt, is hoe u zich voelt en of er risicofactoren zijn. Griep treft ieder jaar veel mensen. Berichten hierover verschijnen ook regelmatig in de media, zoals op de website van de NOS, waar maatschappelijke gevolgen van griepgolven en vaccinatiedebatten breed worden belicht. Dat maatschappelijke gesprek is nuttig, maar voor uw persoonlijke situatie blijft de huisartsenpraktijk het juiste aanspreekpunt.

Wat kunt u zelf doen en wat helpt écht?

Veel luchtwegklachten kunt u thuis goed opvangen. Dat is geen reden om de klachten te bagatelliseren, maar wel een geruststelling: uw lichaam is goed in staat om een virus te bestrijden als u het de juiste omstandigheden geeft.

Rust en herstel

Rust is geen luxe bij luchtwegklachten, het is noodzaak. Uw immuunsysteem werkt het beste als u niet overbelast bent. Probeer thuis te blijven zolang u koorts heeft. Dat beschermt ook uw omgeving.

Voldoende drinken

Bij koorts verliest u meer vocht dan normaal. Drink extra water, thee of bouillon. Een vuistregel: als u minder plast dan normaal of donkere urine heeft, drinkt u te weinig.

Paracetamol bij koorts en pijn

Paracetamol kan koorts en pijn verlichten. Lees altijd de bijsluiter voor de juiste dosering. Wij geven in dit stuk geen persoonlijke doseringsinstructies. Als u vragen heeft over het gebruik van paracetamol in combinatie met andere medicijnen, neem dan contact op met uw huisarts of apotheker.

Wat helpt níét?

• Antibiotica werken niet tegen virussen. Vraag er dus niet om bij een gewone verkoudheid of griep. Onnodig gebruik van antibiotica is schadelijk voor uzelf en voor de samenleving.
• Hoestsiropen en neussprays verlichten soms de symptomen, maar versnellen de genezing niet.
• Vitamine C en zink worden veel besproken, maar het bewijs voor een duidelijk effect bij een al bestaande infectie is beperkt.

Preventie: wat kunt u vóóraf doen?

Voorkomen is beter dan genezen. Dat klinkt als een cliché, maar bij luchtwegklachten zijn er echt stappen die helpen:

• Was uw handen regelmatig, zeker na contact met mensen die verkouden zijn.
• Hoest en nies in uw elleboogholte, niet in uw hand.
• Ventileer uw woning regelmatig, ook in de winter.
• Overweeg de griepvaccinatie als u tot een risicogroep behoort. Uw huisartsenpraktijk nodigt u jaarlijks uit als u daarvoor in aanmerking komt. Heeft u een uitnodiging ontvangen maar nog geen afspraak gemaakt? Bel ons gerust.

Een afspraak maken: hoe gaat dat?

Wilt u een afspraak voor luchtwegklachten? Bel de praktijk bij voorkeur ‘s ochtends vroeg. Geef bij het inplannen duidelijk aan wat uw klachten zijn, zodat de triageassistent de urgentie goed kan inschatten. Sommige klachten kunnen telefonisch worden besproken, wat u een bezoek aan de praktijk kan besparen.

Als u koorts heeft en toch langs moet komen, laat dat dan weten. Wij kunnen dan indien nodig rekening houden met andere patiënten in de wachtkamer.

Tot slot

Luchtwegklachten zijn in de winter bijna onvermijdelijk. De meeste mensen herstellen thuis, met rust, voldoende drinken en geduld. Maar er zijn situaties waarbij contact met de praktijk verstandig is, en die situaties hebben wij in dit stuk zo duidelijk mogelijk beschreven.

Heeft u na het lezen nog vragen over uw eigen situatie? Neem dan contact op met uw huisartsenpraktijk. Wij zijn er om u te helpen bepalen wat de juiste stap is. Dat is precies waarvoor wij er zijn.