Wat u moet weten over uw bloeddruk: veelgestelde vragen uit de spreekkamer

Hoge bloeddruk is een van de meest voorkomende redenen waarom mensen bij ons in de praktijk komen. Toch roept het onderwerp bij veel patiënten nog veel vragen op. Wat is een normale waarde? Wanneer is meten thuis zinvol? En wat kunt u zelf doen? In dit stuk bundelen wij de vragen die wij het vaakst horen tijdens het spreekuur.

Wat is bloeddruk eigenlijk?

Bloeddruk is de druk die uw bloed uitoefent op de wanden van uw bloedvaten. Die druk is nodig om uw organen van zuurstof en voedingsstoffen te voorzien. De meting geeft altijd twee getallen. Het eerste getal is de bovendruk, ook wel systolische druk genoemd. Dit is de druk op het moment dat uw hart samenknijpt en bloed de slagaders inpompt. Het tweede getal is de onderdruk, de zogenoemde diastolische druk. Dit is de druk wanneer uw hart tussen twee slagen in ontspant.

Een bloeddruk van 120 over 80 wordt vaak als richtpunt gezien. Maar wat normaal is, hangt ook af van uw leeftijd, uw gezondheid en eventuele andere aandoeningen. Uw huisarts of praktijkondersteuner bekijkt uw waarden altijd in de context van uw persoonlijke situatie.

Wanneer spreekt men van een hoge bloeddruk?

Een verhoogde bloeddruk wordt ook wel hypertensie genoemd. Dit betekent dat de druk in uw bloedvaten structureel te hoog is. Eén meting zegt daarvoor nog niet zoveel. Bloeddruk schommelt gedurende de dag. Stress, inspanning, koffie of zelfs het zitten in een wachtkamer kunnen de waarde tijdelijk verhogen.

Pas wanneer meerdere metingen op verschillende momenten een te hoge waarde laten zien, spreekt men van hoge bloeddruk. In de praktijk vragen wij patiënten daarom regelmatig om thuis te meten of om op meerdere momenten langs te komen. Zo krijgen wij een betrouwbaar beeld.

Hoge bloeddruk geeft vaak geen klachten. Dat maakt het lastig, want u kunt zich prima voelen terwijl uw bloeddruk al jarenlang te hoog is. Juist daarom is regelmatige controle zo belangrijk.

Wat zijn de risico’s van een langdurig hoge bloeddruk?

Als de bloeddruk langere tijd te hoog blijft, kan dat de bloedvaten belasten. De vaatwanden raken dan geleidelijk beschadigd. Dit vergroot op den duur het risico op hart- en vaatziekten, zoals een hartaanval of een beroerte. Ook de nieren en ogen kunnen schade oplopen.

Het goede nieuws is dat hoge bloeddruk goed te behandelen is. Met de juiste aanpak, of dat nu leefstijlaanpassingen zijn of medicatie, kan het risico op complicaties aanzienlijk worden verlaagd. Uw huisarts bespreekt met u welke aanpak bij uw situatie past.

Wij geven in dit stuk geen adviezen over doseringen of specifieke medicijnen. Heeft u vragen over uw behandeling? Bespreek die dan altijd met uw eigen huisarts of praktijkondersteuner.

Hoe meet u thuis uw bloeddruk op de juiste manier?

Thuis meten kan heel waardevol zijn. Het geeft een beter beeld dan een enkele meting in de praktijk, omdat u thuis ontspannen bent en de zogenoemde witte-jasseneffect minder speelt. Dat is het verschijnsel waarbij uw bloeddruk stijgt doordat u bij de dokter bent.

Om thuis betrouwbaar te meten, zijn een aantal punten belangrijk:

• Zit rustig en ontspannen, met uw rug gesteund en uw voeten plat op de grond.
• Wacht minimaal vijf minuten nadat u bent gaan zitten voordat u meet.
• Zet de manchet om uw bovenarm, op hartshoogte.
• Meet bij voorkeur op een vaste tijd, bijvoorbeeld ‘s ochtends vóór het ontbijt en ‘s avonds voor het slapengaan.
• Meet twee keer achter elkaar en noteer beide waarden.
• Drink geen koffie en rook niet in de dertig minuten vóór de meting.
• Schrijf uw waarden op in een notitieboekje of een meetdagboek.

Neem uw meetdagboek mee naar uw volgende afspraak. Uw praktijkondersteuner kan de waarden dan samen met u doornemen.

Welke leefstijlfactoren beïnvloeden uw bloeddruk?

Leefstijl heeft een grote invloed op uw bloeddruk. Dat is zowel goed als vervelend nieuws. Goed, omdat u zelf veel kunt doen. Vervelend, omdat verandering tijd en doorzettingsvermogen vraagt.

De volgende factoren spelen een rol:

• Zout: Een hoge zoutinname verhoogt bij veel mensen de bloeddruk. Kant-en-klaarmaaltijden, soepen uit blik en vleeswaren bevatten vaak veel verborgen zout.
• Alcohol: Regelmatig en veel alcohol drinken verhoogt de bloeddruk. Minder drinken helpt aantoonbaar.
• Bewegen: Regelmatige lichaamsbeweging heeft een gunstig effect. Denk aan stevig wandelen, fietsen of zwemmen. U hoeft niet te sporten op topsportniveau.
• Gewicht: Overgewicht verhoogt de kans op een hoge bloeddruk. Afvallen, ook al is het maar een paar kilo, kan al verschil maken.
• Stress: Langdurige stress kan de bloeddruk verhogen. Ontspanning, voldoende slaap en rustmomenten in uw dag zijn dan ook geen luxe.
• Roken: Roken beschadigt de bloedvaten direct. Stoppen met roken is een van de meest effectieve stappen die u kunt zetten voor uw hart- en vaatgezondheid.

Kleine stappen kunnen al effect hebben. Wij bespreken dit graag met u tijdens een leefstijlgesprek in de praktijk.

Hoe verloopt een bloeddrukcontrole bij ons in de praktijk?

Een bloeddrukcontrole bij de praktijkondersteuner duurt gemiddeld twintig tot dertig minuten. In dat gesprek kijken wij niet alleen naar de meting zelf, maar ook naar het bredere plaatje.

Wij stellen u vragen over:

• Hoe u zich de afgelopen periode heeft gevoeld
• Of u uw meetdagboek heeft bijgehouden
• Uw gebruik van eventuele medicatie
• Uw slaap, eetgewoonten en beweging
• Of er stressvolle situaties zijn geweest

Soms meten wij de bloeddruk ook staand, om te zien of er een daling optreedt als u opstaat. Dat kan wijzen op een te lage bloeddruk bij het opstaan, wat bij sommige mensen klachten geeft zoals duizeligheid.

Na het gesprek bespreken wij de uitkomsten met u. Als er aanleiding is, overleggen wij met de huisarts. U hoort altijd van ons wat de volgende stap is.

Wanneer neemt u contact op met de praktijk?

Niet elke hoge meting thuis is reden voor direct alarm. Bloeddruk schommelt nu eenmaal. Maar er zijn situaties waarbij u ons wél moet bellen.

Neem contact op met de praktijk als:

• Uw bloeddruk thuis herhaaldelijk erg hoog is, bijvoorbeeld boven de 180 bovendruk
• U klachten heeft zoals hoofdpijn, wazig zien, kortademigheid of pijn op de borst
• U zich zorgen maakt over uw metingen en niet weet hoe u die moet interpreteren
• Uw medicatie is gewijzigd en u wilt weten wat u kunt verwachten

Heeft u acute klachten zoals hevige pijn op de borst, plotselinge verlamming of spraakproblemen? Bel dan direct het alarmnummer. Dit zijn mogelijke tekenen van een beroerte of hartaanval, en daarvoor is spoed geboden.

Bij twijfel geldt altijd: bel de praktijk. Onze triageassistent beoordeelt uw klacht en bepaalt hoe snel u gezien moet worden. U hoeft dat niet zelf in te schatten.

Wij hopen dat dit stuk een aantal vragen heeft beantwoord die u misschien al een tijdje had. Bloeddruk is een onderwerp dat voor veel mensen abstract voelt, maar juist heel concreet te meten en te beïnvloeden is. Heeft u na het lezen van dit stuk nog vragen over uw eigen situatie? Maak dan een afspraak bij de praktijk. Wij nemen graag de tijd voor u.