Wat is bloeddruk en waarom meten we het zo vaak?

Bloeddruk is een begrip dat u waarschijnlijk kent van het spreekuur. Toch horen wij als praktijkondersteuner regelmatig dezelfde vragen: wat betekenen die twee getallen nu eigenlijk, waarom moet ik zo vaak terugkomen voor een meting, en wanneer is mijn bloeddruk echt te hoog? In dit artikel beantwoorden wij die vragen zo helder mogelijk, zonder ingewikkeld vakjargon.

Wat bloeddruk precies is en hoe de meting werkt

Uw hart pompt voortdurend bloed door uw lichaam. Bij elke hartslag oefent dat bloed druk uit op de wanden van uw bloedvaten. Die druk noemen we bloeddruk. De meting geeft twee waarden: de bovendruk en de onderdruk.

• De bovendruk (ook wel systolische druk genoemd) is de druk op het moment dat uw hart samenknijpt en bloed uitpompt.
• De onderdruk (diastolische druk) is de druk op het moment dat uw hart ontspant en zich opnieuw vult.

Een bloeddrukmeting wordt uitgedrukt in millimeter kwik, afgekort als mmHg. Een waarde van 120 over 80 geldt in het algemeen als een gezonde richtlijn voor volwassenen. Maar wat precies gezond is, verschilt per persoon en per situatie. Dat is precies waarom wij nooit op één enkele meting afgaan.

De meting zelf is eenvoudig. U krijgt een manchet om uw bovenarm, die even strak wordt opgepompt. Een apparaat of de praktijkondersteuner meet vervolgens de druk terwijl de manchet langzaam leegloopt. De meting duurt minder dan een minuut. Toch zijn er factoren die de uitslag kunnen beïnvloeden: koffie drinken vlak voor de meting, haast, spanning of een volle blaas. Wij vragen u daarom altijd even rustig te zitten voordat wij beginnen.

Waarom een verhoogde bloeddruk serieus genomen moet worden

Een te hoge bloeddruk geeft zelden klachten. Dat is juist het gevaar. U kunt zich uitstekend voelen terwijl uw bloeddruk al jaren te hoog is. Toch beschadigt een aanhoudend hoge druk langzaam de bloedvaten en organen, zoals het hart, de nieren en de ogen.

Hoge bloeddruk, ook wel hypertensie genoemd, is een van de belangrijkste risicofactoren voor hart- en vaatziekten. Op de Nederlandstalige pagina’s van een uitgebreid artikel op Wikipedia kunt u meer lezen over de achtergronden en de medische definitie van hypertensie, als u de wetenschappelijke context interessant vindt. Voor praktische vragen over uw eigen situatie verwijzen wij u altijd naar uw eigen huisarts of praktijkondersteuner.

Wij spreken van een verhoogde bloeddruk wanneer de bovendruk structureel boven de 140 uitkomt, of de onderdruk structureel boven de 90. Maar ook hier geldt: één meting zegt weinig. Wij kijken naar een patroon over meerdere metingen, soms aangevuld met metingen die u zelf thuis doet. Dat geeft een betrouwbaarder beeld dan een enkele meting op het spreekuur, waarbij u misschien gespannen bent of net snel naar binnen bent gelopen.

Veelgestelde vragen die wij horen:

• “Ik had één keer een hoge meting, moet ik me zorgen maken?” — Niet direct, maar het is wel reden om terug te komen voor een herhaalmeting.
• “Ik heb nooit klachten, waarom moet ik dan toch controleren?” — Juist omdat hypertensie zich niet altijd meldt met klachten.
• “Kan stress mijn bloeddruk tijdelijk verhogen?” — Ja, dat kan. Daarom meten wij bij voorkeur in rust.

Wat u zelf kunt doen om uw bloeddruk te beïnvloeden

Leefstijl speelt een grote rol bij bloeddruk. Dat is goed nieuws, want het betekent dat u zelf invloed heeft. De maatregelen die het meeste effect hebben, zijn ook de maatregelen die u waarschijnlijk al kent. Toch is het nuttig ze op een rij te zetten.

Bewegen heeft een bewezen positief effect op de bloeddruk. Dagelijks een halfuur matig intensief bewegen — denk aan stevig wandelen of fietsen — is al waardevol. U hoeft daar geen sporter voor te zijn.

Zout beperken helpt ook. Zout trekt vocht aan en dat verhoogt de druk in de bloedvaten. Kant-en-klare maaltijden, soepen uit blik en hartige snacks bevatten vaak veel verborgen zout. Koken met verse ingrediënten maakt het makkelijker om de zoutinname te beperken.

Alcohol met mate gebruiken is eveneens van belang. Regelmatig en veel alcohol drinken verhoogt de bloeddruk. De richtlijnen adviseren om zo min mogelijk alcohol te drinken.

Stoppen met roken heeft op meerdere manieren een gunstig effect op uw hart en bloedvaten. Als u wilt stoppen maar het lastig vindt, kunt u dat bespreken op het spreekuur. Er zijn ondersteunende programma’s beschikbaar.

Gezond gewicht draagt bij aan een lagere bloeddruk. Overgewicht legt meer druk op het hart en de bloedvaten. Kleine stappen in gewichtsafname kunnen al een merkbaar verschil maken.

Stress verminderen is makkelijker gezegd dan gedaan, maar chronische stress heeft een negatief effect op uw bloeddruk. Regelmatig ontspannen, voldoende slapen en aandacht voor uw mentale welzijn zijn geen luxe, maar onderdeel van een gezonde leefstijl.

Wij geven op het spreekuur graag persoonlijk advies over wat voor u haalbaar is. Wij stellen daarbij geen diagnoses en schrijven geen medicatie voor — dat doet uw huisarts. Maar wij kunnen wel samen met u kijken naar uw situatie en u doorverwijzen als dat nodig is.

Hoe de controles bij ons in de praktijk verlopen

Heeft u een verhoogde bloeddruk of gebruikt u bloeddrukverlagende medicatie? Dan ziet u ons waarschijnlijk regelmatig. Die controles zijn bedoeld om uw bloeddruk in de gaten te houden en te kijken of uw leefstijl en eventuele behandeling het gewenste effect hebben.

Een bloeddrukspreekuur bij ons verloopt doorgaans als volgt:

1. Intake en meting — Wij vragen hoe het met u gaat, meten uw bloeddruk en noteren de waarden.
2. Bespreking van de meting — Wij leggen uit wat de uitslag betekent in uw situatie.
3. Leefstijlvragen — Wij vragen naar bewegen, voeding, slaap en eventueel alcoholgebruik of roken.
4. Vervolgafspraak of doorverwijzing — Afhankelijk van de uitkomst plannen wij een nieuwe afspraak of bespreken wij de bevindingen met uw huisarts.

Soms vragen wij u ook om thuis uw bloeddruk te meten en bij te houden in een logboek. Dat kunt u doen met een eigen bloeddrukmeter of met een meter die wij uitlenen. Thuismetingen geven een realistischer beeld van uw bloeddruk door de dag heen.

Wij begrijpen dat regelmatige controles soms als belastend worden ervaren, zeker als u zich goed voelt. Maar juist bij bloeddruk geldt: hoe eerder wij een verandering zien, hoe beter wij kunnen bijsturen. Een controle duurt gemiddeld tien tot vijftien minuten en u kunt gewoon op het spreekuur terecht.

Heeft u vragen over uw medicatie? Bespreek die altijd met uw huisarts. Wij geven geen adviezen over doseringen of het aanpassen van medicijnen.

Tot slot

Bloeddruk is een onderwerp dat op het spreekuur regelmatig terugkomt, en terecht. Het is een stille indicator van hoe uw hart en bloedvaten het doen. Door regelmatig te meten, aandacht te geven aan uw leefstijl en open te staan voor begeleiding, kunt u veel zelf bijdragen aan een gezonde bloeddruk.

Heeft u vragen naar aanleiding van dit artikel, of wilt u een afspraak maken voor een bloeddrukmeting? Neem dan contact op met onze praktijk. Twijfelt u over uw klachten of uw medicatie? Raadpleeg dan altijd uw eigen huisarts. Wij staan voor u klaar, maar uw huisarts is en blijft het eerste aanspreekpunt voor persoonlijk medisch advies.