Paracetamol of ibuprofen: wat past bij uw klacht?

·

Veel mensen grijpen bij pijn automatisch naar wat er toevallig in de medicijnkast ligt. Toch maakt de keuze voor het juiste pijnstillende middel meer uit dan u misschien denkt. In de spreekuurpraktijk komen hierover regelmatig vragen voorbij, en de antwoorden zijn niet altijd wat mensen verwachten.

Wat doet paracetamol en wanneer kiest u daarvoor?

Paracetamol is in de meeste gevallen de eerste keuze bij pijn en koorts. Het middel werkt pijnstillend en koortsverlagend, maar heeft geen ontstekingsremmende werking. Dat klinkt als een nadeel, maar het maakt paracetamol juist geschikt voor een grote groep mensen.

Bij hoofdpijn, kiespijn, spierpijn na inspanning of koorts is paracetamol vaak voldoende. Het middel is ook veilig voor mensen met maagklachten, voor zwangere vrouwen en voor ouderen, mits u zich aan de aanbevolen dosering houdt. De lever verwerkt paracetamol, dus bij langdurig gebruik of bij leverproblemen is overleg met uw huisarts verstandig.

Een veelgemaakte fout is dat mensen te weinig innemen. De maximale dagdosering voor een volwassene is vier gram per dag, verdeeld over meerdere momenten. Neemt u minder, dan werkt het middel vaak onvoldoende.

Wanneer is ibuprofen een betere keuze?

Ibuprofen behoort tot de ontstekingsremmende pijnstillers, ook wel NSAID’s genoemd. Het middel werkt niet alleen pijnstillend en koortsverlagend, maar remt ook ontstekingen. Dat maakt het effectiever bij klachten waarbij ontsteking een rol speelt.

Denk aan gewrichtspijn, menstruatiepijn, tandpijn met zwelling of pijn na een verstuiking. In die situaties pakt ibuprofen de oorzaak gedeeltelijk aan, terwijl paracetamol alleen het pijnsignaal dempt.

Toch zijn er belangrijke redenen om ibuprofen niet zomaar te kiezen. Het middel kan de maagwand irriteren en is minder geschikt voor mensen met een maagzweer, nierproblemen of hart- en vaatziekten. Ook tijdens de zwangerschap, zeker na de twintigste week, wordt ibuprofen afgeraden. Neem ibuprofen altijd met wat voedsel in om maagklachten te beperken.

Wat zijn de verschillen op een rij?

Het is handig om de belangrijkste kenmerken naast elkaar te zetten. Zo kunt u sneller een weloverwogen keuze maken.

  • Paracetamol: pijnstillend en koortsverlagend, geen ontstekingsremmer, geschikt voor maagklachten, zwangerschap en ouderen, verwerkt door de lever
  • Ibuprofen: pijnstillend, koortsverlagend én ontstekingsremmend, minder geschikt bij maag, nier of hartproblemen, altijd met voedsel innemen
  • Aspirine: ook een NSAID, zelden eerste keuze bij pijn, niet geschikt voor kinderen onder de zestien jaar, wordt soms bij hart- en vaatziekten voorgeschreven
  • Naproxen: vergelijkbaar met ibuprofen, werkt langer, verkrijgbaar op recept of in lage dosering vrij verkrijgbaar, dezelfde voorzorgsmaatregelen als bij ibuprofen
  • Diclofenac gel: plaatselijke toepassing bij spierpijn of gewrichtspijn, minder belasting voor de maag dan tabletten

Bij twijfel over welk middel bij uw situatie past, is een kort overleg met uw huisarts of praktijkondersteuner altijd verstandig.

Combineren of afwisselen: mag dat?

Een vraag die regelmatig terugkomt: mag u paracetamol en ibuprofen tegelijk gebruiken? Het antwoord is genuanceerd. De twee middelen werken via verschillende mechanismen en belasten niet dezelfde organen. Artsen adviseren soms om ze af te wisselen bij ernstige pijn, zodat u vaker per dag een dosis kunt nemen zonder de maximumdosering van één middel te overschrijden.

Dat betekent niet dat combineren altijd verstandig is. Zonder medisch advies is het beter om eerst één middel volledig en op de juiste tijdstippen in te nemen voordat u overstapt op een combinatie. Werkt paracetamol onvoldoende bij uw klacht, dan is dat een reden om uw huisarts te raadplegen in plaats van zelf te stapelen.

Combinatiepreparaten die u vrij kunt kopen, zoals paracetamol met codeïne, lijken aantrekkelijk maar vragen extra voorzichtigheid. Codeïne kan verslavend zijn en is niet voor langdurig gebruik bedoeld.

Wanneer zijn vrij verkrijgbare pijnstillers niet genoeg?

Pijnstillers uit de drogist of apotheek zijn bedoeld voor kortdurend gebruik bij milde tot matige pijn. Gebruikt u een pijnstiller langer dan drie tot vijf dagen achter elkaar, dan is dat een signaal om de oorzaak verder te laten onderzoeken.

Er zijn ook situaties waarbij u niet moet wachten. Pijn op de borst, hevige hoofdpijn die plotseling opkomt, pijn na een val of ongeluk, of pijn die gepaard gaat met koorts boven de 39 graden: dat zijn situaties waarbij u contact opneemt met uw huisarts of de huisartsenpost.

Farmaceutische bedrijven als Innocore richten zich op de ontwikkeling van geneesmiddelen die verder gaan dan de standaard vrij verkrijgbare middelen. Voor de meeste alledaagse klachten blijven paracetamol en ibuprofen echter de aangewezen eerste stap, mits correct gebruikt.

Chronische pijn, zoals bij artrose of fibromyalgie, vraagt om een ander aanpak dan incidentele pijn. Uw huisarts kan samen met u bekijken welke behandeling op de lange termijn passend is, inclusief niet-medicamenteuze opties zoals fysiotherapie of leefstijlaanpassingen.

Veelgestelde vragen over pijnstillers

Mag ik paracetamol nemen als ik bloedverdunners gebruik?

Paracetamol is over het algemeen de veiligste keuze bij mensen die bloedverdunners gebruiken. Ibuprofen en andere NSAID’s kunnen de werking van bloedverdunners beïnvloeden en het risico op bloedingen verhogen. Toch is het verstandig om ook bij paracetamol uw huisarts of apotheker te raadplegen als u langdurig bloedverdunners gebruikt, zeker bij hogere doseringen of dagelijks gebruik.

Hoe snel werkt een pijnstiller en wat doe ik als het niet helpt?

Paracetamol begint bij de meeste mensen binnen dertig tot zestig minuten te werken. Ibuprofen heeft een vergelijkbare aanvangstijd, maar de ontstekingsremmende werking bouwt soms over meerdere doses op. Helpt een pijnstiller na twee tot drie dagen niet of onvoldoende, dan is dat een reden om contact op te nemen met uw huisarts. Verhoog de dosering niet zelf en schakel niet zonder overleg over op een sterker middel.

Zijn pijnstillers veilig voor kinderen?

Voor kinderen gelden andere doseringen en andere middelen. Paracetamol is ook voor kinderen de eerste keuze en wordt gedoseerd op basis van het lichaamsgewicht. Ibuprofen mag worden gebruikt bij kinderen vanaf drie maanden, maar ook hier geldt een gewichtsgebonden dosering. Aspirine is absoluut niet geschikt voor kinderen onder de zestien jaar vanwege het risico op het syndroom van Reye, een ernstige aandoening die lever en hersenen kan aantasten. Gebruik bij kinderen altijd de bijsluiter en raadpleeg bij twijfel uw huisarts of apotheker.

Meer om te lezen